“ Panel ve Çalıştay Gerçekleştirildi.”

“Çocukları Suçtan Korumak: Çok Paydaşlı Yaklaşımlar ve Sivil Toplumun Katkısı” ana başlığında panel ve çalıştay programı 1-2 Mayıs 2026 tarihlerinde Sivas’ta gerçekleştirildi.

Sivas Kemal İbni Hümam Vakfı organizasyonu ile hazırlanan 2 günlük programın birinci gününde “Aile Bağlamında Çocuk Suçluluğu” ana başlığında panel programı icra edildi.

Prof. Dr. Celalettin VATANDAŞ ( T.C. Cumhurbaşkanlığı Sosyal ve Gençlik Politikaları Kurulu Üyesi ), Prof. Dr. Orhan KOÇAK ( İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa, Sağlık Bilimleri Fakültesi )
Doç. Dr. Ahmet ÖZDİNÇ ( T.C. Cumhurbaşkanlığı Sosyal ve Gençlik Politikaları Kurulu Üyesi) konuşmacı olarak katıldığı panelde moderatörlüğü ise Prof.Dr. Osman ALACAHAN yürüttü.

Prof. Dr. Celalettin VATANDAŞ’ın sunumundan bazı başlıklar;
Aile kurumu önemli.
Ekonomi de, Siyaset de, Eğitim de çok önemli. Ancak aile bunların hepsinden çok daha önemli. Sağlam bir aile yapınız varsa bozuk ekonomi düzelir, siyaset düzelir, eğitim sistemi düzelir. Ancak aile yoksa ekonomi de eğitim de siyaset de iyi olmanız bir anlam ifade etmez.
Sürdürülebilir bir toplum için doğurganlık oranı çok önemli.
Güney Kore örneği ile konuşmasını sürdüren VATANDAŞ; Güney Kore’de doğurganlık 0.7 civarında. İstatiksel olarak önümüzdeki 50 yıl içinde Güney Kore diye bir ülke kalmayacak.
Bu oran bizim ülkemizde 2025 rakamlarına göre 1.48 idi. Hızlı bir düşüş içinde maalesef. Gerekli önlemler alınmazsa 70-80 yıl içinde bizim ülkemiz de büyük bir tehditle karşı karşıya.

Ayıp ve Günah kavramı yok edilmek isteniyor.
İnsanın değerlerini; ayıp, günah ve yasalar belirler. Ayıpsız ve günahsız bir dünya inşa ediliyor. Yasalar da gücünü bu kavramlardan alır. Bu kavramlar ancak aile ile bireye verilebilir.

Prof. Dr. Orhan KOÇAK’ın sunumundan bazı başlıklar;
“ Dijital Ortam Çocuk ve Gençleri Nasıl Suça İtiyor?” isimli araştırmadan;

Psikososyal Risk Alanına Giriş : Dijital bağımlılık, şiddet içerikli oyunlar ve sosyal medyadaki kıyaslama döngüleri gençleri ilk aşamada öfke ve huzursuzluğun olduğu riskli bir alana çeker.

Sonuçsuzluk Yanılsaması (Simülasyon Etkisi): Genç, dijital dünyayı istendiğinde tek tuşla baştan başlatılabilen (reset) ve hile kodları olan bir oyun simülasyonu gibi algılamaya başlar. Bu algı, gerçek hayatta asla karşılığı olmayan bir “eylemlerin bedeli yoktur” hissi yaratır.

Biyolojik Fren Sisteminin Çöküşü : Normal şartlarda fiziksel etkileşimde beyindeki ayna nöronlar karşı tarafın acısını görüp kişiyi durdururken (biyolojik fren), ekran başındaki anonimlik bu mekanizmanın fişini çeker. Karşıdaki insanın yüzündeki sarsılmayı görmeyen genç, empati kuramaz hale gelir.

Ahlaki Uyuşma (Moral Numbing): Sürecin devamında genç, klinik psikolojide “ahlaki uyuşma” denilen bir evreye girer. İşlenen suçlar (dolandırıcılık, siber zorbalık vb.) artık birine zarar vermek olarak değil, sadece bir “işlem” veya “oyun hamlesi” olarak kodlanır.

Suçun Oyunlaşması ı (Gamification): Suç, bir hayatta kalma ihtiyacı olmaktan çıkarak; dijital puan, takipçi veya statü kazanılacak bir “görev” (challenge) haline dönüşür. Bir kurumu hacklemek veya birini dolandırmak, bir video oyununda “seviye atlamak” (level up) gibi algılanır.

Dijital Statü ve Alkış Arayışı: Gençler işledikleri suçların ekran görüntülerini kapalı gruplarda paylaşarak akranlarından saygı, alkış ve sanal rozetler kazanmaya çalışır. Bu durum, suçun bir “aidiyet testi” veya “cesaret testi” olarak görülmesine yol açar.

Ahlaki Pusulanın Yer Değiştirmesi: Son aşamada gencin “iyi insan olma” kuralı tamamen çöker. Ailenin veya toplumun değerleri yerine, ne pahasına olursa olsun o dijital gruba ait olma ve orada görünür olma ihtiyacı öncelik kazanır.

Doç. Dr Ahmet ÖZDİNÇ sunumundan bazı başlıklar;

Suç potansiyeline sahip 10bin Öğrenci
Araştırmacılar suç potansiyeline sahip en az 10bin öğrencinin okullara devam ettiğinden bahsediyor.

Kök nedenlere inilmesi gerekir.
Birinci kök neden; hedeflenen kariyer ile eldeki imkanların uyuşmamasından kaynaklanıyor. Sürekli dayatılan bir hayat tarzına karşılık eldeki meşru imkanlar yeterli olmuyor. Bu nedenle gayrı meşru yollar deneniyor.

İkinci kök Neden ise; sosyal kontrol kurumlarının ortadan kalkması olarak tanımlayan ÖZDİNÇ cami, berber gibi kurumlarla ilişkiler kopmuş durumda.

Esas Problem aile bağının kopmasıdır.

Ailedeki esas problem bağın kopmasıdır. Sevgi ve şefkat bağları koptu. Köyden kente göçle beraber bu bağlar sürekli zayıfladı. İnsanlar daha çok çalışmak zorunda kaldı, birbirlerine vakit ayıramadılar. Ailede bulamadığı aidiyeti çocuk başka mecralarda arıyor, çeteleşmeye de neden de budur.

İkinci günde ise, Çalıştay; Hukuk, Eğitim, Tıp, Medya, Sivil Toplum gibi farklı alanlardan katılımcıların beraberinde Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nden akademisyenlerin de katılımı ile “Çocuk Suçluluğunda: Toplumsal Yapı, Kurumsal Müdahale ve Sivil Toplumun Rolü” ana başlığında 8 grup halinde yaklaşık 80 kişilik bir ekiple gerçekleştirildi.

Çalıştay konuları şu şekilde oluşturuldu.

1. Toplumsal Eşitsizlik, Yoksulluk ve Mekânsal Yoğunlaşma (Mahalle Etkisi)
(Dezavantajlı bölgelerde suç riskinin kümelenmesi, sosyal dışlanma)
2. Eğitim Kurumlarının Rolü: Okul İklimi, Erken Uyarı ve Okul Terkleri
( Rehberlik sistemleri, risk tespiti, okul-temelli önleme)
3. Adalet Sistemi ve Çocuk: Çocuk Adalet Yaklaşımları ve Alternatif Modeller
( Onarıcı/önleyici adalet, çocuk mahkemeleri )
4. Sosyal Hizmetler ve Koruyucu-Önleyici Müdahaleler
( Erken müdahale, saha çalışmaları, risk altındaki çocukların izlenmesi )
5. Sivil Toplum Kuruluşlarının (STK) Rolü ve Kapasitesi
( Proje temelli çalışmalar, savunuculuk, hizmet boşluklarını doldurma )
6. Akran Grupları, Sokak Kültürü ve Gençlik Alt Kültürleri
( Çeteleşme, aidiyet ihtiyacı, informal sosyal ağlar )
7. Kurumlararası İş Birliği ve Yönetişim Modelleri
( Kamu-STK-yerel yönetim koordinasyonu, veri paylaşımı, politika entegrasyonu )
8. Medya Dinamikleri: Temsil, Etki ve Sorumluluk.
( Olgunun sunuluş dili: “fail çocuk” vs. “suça sürüklenen çocuk, Sansasyonelleştirme, rol model yapma, etiketleme, Viral içerik, linç kültürü ve dezenformasyon, dijital taklit, medya okur-yazarlığı, STK medya İş birlikleri )
Kapsamlı bir sonuç raporunun hazırlanma sürecinin devam ettiği çalıştay ile; hem toplumsal farkındalık üretilmesi hem de ilgili mevzuatın düzenlenmesine katkı sunulması hedeflenmektedir.